Mooie trouwfoto's?

  1. Mooi = emotie
  2. Lijkt op wat je kent
  3. Commercie -> mooi
  4. Mooi = gewenste pose?
  5. Fotografie = vorm
  6. Mooi = overleden
  7. Mooi = geen doel
  8. Mooi = persoonlijk
  9. Mooi -> Eigen stijl
  10. Een conclusie

1. Mooi = een emotie

Mooi, schoonheid, fraai, lekker, esthetiek, smaak en stijl: De woorden verwijzen allemaal naar hetzelfde. Mooi verwijst naar een emotie die je beleeft.

Voor mij is het op een zonnige dag in het gras van een weiland liggen: Dat gevoel, die ervaring. Emoties beleef je via zintuigen: Simeon ten Holts Horizon, vind ik mooi om naar te luisteren: Ik raak ervan in extase. De Nachtwacht of 'De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh" vind ik mooi om naar te kijken; wederom extase.

de nachtwacht

Misschien wel het mooiste schilderij ooit: Rembrandts Nachtwacht

Mooi kun je overigens ook intellectueel beleven: Ik vind de vier wetten van Maxwell in differentiaalvorm een buitengewoon fraaie beschrijving van de electrodynamia. Een boek kan een mooi verhaal vertellen.

Deze laatste twee vormen van mooi vinden dus eerst plaats op begrips-niveau en daarna op gevoelsniveau. Dat is een andere volgorde.

2 Mooi heeft in het dagelijkse gesprek vaak te maken met lijken-op-iets-dat-je-kent

Mooi komt vaak neer op het idee: “Zulke foto’s vind ik mooi, die wil ik ook”. Mooi refereert hier dan aan herkenbaar, zoals wat je het meeste ziet.

Maar mooi staat los van wat andere hebben en wat je zoveel ziet. Als je niet oppast, leidt deze vorm van mooi tot nadoen en kopiëren.

Fotograaf Gary Winogrand zegt (vanaf 2m 40sec): "We kennen teveel van foto's. Maar het zoeken en maken naar bekende foto's is saai. Dat levert niets nieuws op."

3 Mooi heeft vaak betrekking op het tonen van gewenste poses

Mensen die “Cheese” zeggen op foto’s, secretaresses die op Schoevers leren dat je voor een foto moet poseren door je ene been voor je andere te zetten en je voet naar de camera te wijzen. Opa’s en oma’s referen ook vaak naar deze vorm van mooi: Je lacht zo lief of kijkt zo aardig in de camera.

Met andere woorden: Mooi zijn, is voldoen aan het gewenste plaatje. Dit idee van mooi maakt dat bruidsparen soms angstig zijn om gefotografeerd te worden: ‘Ik sta er nooit mooi op’. Waarmee ze volgens mij bedoelen: ik sta er niet op zoals het hoort.

4 Commercie maakt je wijs: mooi = wil jij hebben

Reclame dus. Een afbeelding van een man in mooi ondergoed heeft uitsluitend tot doel dat ik me één voel met de afgebeelde man; mezelf voorstel dat als ik zo’n ding koop, ik aantrekkelijk ben.

En wederom gaat deze foto over de inhoud: Mooi refereert niet aan het ding de foto zelf (vorm)- maar aan het afgebeelde (inhoud). Met andere woorden: Die foto wil ik niet hebben, ik het wil afgebeelde hebben, want dan ben ik ook zo aantrekkelijk.

reclame-foto van man in lange onderbroek

Reclame: Inhoud (wat is afgebeeld) van de foto dient begeerte op te wekken.

5 Fotografisch mooi gaat eerst over het visuele (de vorm)

Wat ik al eerder zei in vorm-vs-inhoud: Als je een verhaal nodig hebt om de foto te begrijpen, dan ben je niet meer bezig met kijken (de vorm), maar ben je bezig met wat er is te zien (de inhoud). En volgens mij gaat fotografie eerst over kijken en dan pas over het verhaal.

Laat ik het nog een keer omdraaien: Als je het verhaal van je huwelijksdag wilt, overweeg dan om een dag een schrijvend-journalist, of een dichter jouw dag te laten vertellen. Of huur een videograaf in. Fotografie levert een statisch plaatje en vertelt niets (leg je oor op de foto: wat hoor je? NIETS!). Fotografie gaat over KIJKEN —dat is het enig nut van een foto.

6 Het begrip Mooi is overleden in de Middeleeuwen

Dat zei mijn leraar vroeger. Daarmee bedoelde hij dit: Mooi was in de Westerse Middeleeuwen het idee dat een schilderij op de juiste manier god, de Bijbel, Jezus of het geloof uitbeeldde. Schilderijen die niet over geloof gingen, waren dus niet mooi. Aan het einde van de Internationale gotiek (eind 14de eeuw) verschijnen er schilderijen die niet meer over geloof gaan: Vandaar: Mooi is overleden in de Middeleeuwen.

Wat mijn docent ook bedoelde: Zoeken naar mooi of schoonheid doet niet meer ter zake. Er zijn meer dingen die je wilt in fotografie.

Schilderij van Gebroeders Zavatarri, Huwelijksfeest, Fresco in de Capella di Teodolino in de duomo van Monza

Eind Middeleeuwen gaan schilders kunst maken die niet meer per se over bijbelse verhalen gaan. (Gebroeders Zavatarri, Huwelijksfeest.)

7 Mooi is geen doel in de fotografie (of kunst)

Voorbeelden genoeg. Gary Winogrand was vooral bezig om:

  1. Te kijken hoe hij de werkelijkheid voor z'n lens zo goed mogelijk in het frame van z’n zoeker kreeg: "See what the world looks like photographed";
  2. Een foto te maken die hij nog nooit eerder had gemaakt "Solve a problem".

Gary Winogrand over hoe hij fotografeert: op tijdstip 1:10; & op 3:00 tot 3:35.

8 De open deur: is inderdaad strikt persoonlijk

Voor mij is een mooie foto (geslaagde foto vind ik prettiger) als er een of meer van onderstaande dingen in een foto zitten; in willekeurige volgorde:

  1. Niets is mooier dan het dagelijkse en dan de werkelijkheid; (Ja, Aristoteles' mimesis.)
  2. De foto bevat afbeelding van mensen;
  3. Op de foto gebeurt iets EN het is niet helemaal duidelijk wat of waarom dat iets gebeurt;
  4. Afsnijding is zeer ok (armen komen schijnbaar willekeurig het beeld binnen, hoofden verdwijnen half);
  5. Juxtapositie is zeer ok;
  6. Als er juxtaposities zijn, zijn de onderwerpen precies vrij van elkaar, er vindt exact geen overlapping plaats;
  7. De foto is breed EN het brede is adequaat gevuld;
  8. Vaagheid: bewegingsonscherpte van onderwerp is zeer ok;
  9. (Mooi) Licht is op zich voldoende reden voor een foto;
  10. De foto geeft een spontaan snapshotsachtig gevoel;
  11. Graag het volledige negatief gebruikt (croppen doe je in de zoeker);
  12. Een foto (compositie opbouw enz.) heb ik nog niet eerder gemaakt.

Hoe meer van bovenstaande: Hoe mooier de foto.

Ik vind mooi: mensen & onduidelijke gebeurtenissen & snapshot.

9 Tot slot: Zoeken naar je persoonlijke mooi/voorkeurden raakt aan het vinden van een eigen stijl

Een eigen stijl kun je niet zomaar aannemen, het is een zoektocht. Kopiëren is geen stijl, maar leidt wellicht wel tot een eigen stijl. Dus de zoektocht naar mooi is de zoektocht naar stijl. De vraag blijft dus nog steeds voor bruidspaar en fotograaf: Wat vind ik mooi?

Een conclusie

De discussie over mooi gaat terecht om persoonlijke smaak. Enerzijds de smaak van het bruidspaar, anderzijds de smaak/stijl van de fotograaf.

Bij mooi moet je onderscheid maken tussen wat je ziet (de inhoud) en hoe het is afgebeeld (de vorm). Als je alleen concentreert op schoonheid van de inhoud, dan loop je kans tegen reclame-achtige foto’s aan te lopen.

Omdat mooi vaak wordt verward met lijkt-op-iets-wat-ik-ken, leidt het maken van mooie foto’s gemakkelijk tot kopiëren. Daar komt bij dat we mooi te makkelijk definiëren als standaard- en gewenste poses. Het gevolg daarvan: gefotografeerden die foutief menen: ‘Ik sta nooit mooi op foto’s’.

Mooi is daarom niet per se een streven bij het maken van een foto. Een fotograaf kan/moet veel meer doen. Zoeken naar vorm en compositie, kijken naar licht en vooral: zoeken naar het visuele hoogtepunt.